استاد اقتصاد دانشگاه علامه طباطبایی گفت: پرداخت نقدی یارانه حامل‌های انرژی در صورت اجرای درست، به نفع فقرا و زیان اغنیاء خواهد بود.

دکترجمشید پژویان استاد دانشگاه علامه طباطبایی که ۳۰ سال در زمینه یارانه‌ها تحقیق کرده، در گفت‌وگو با فارس، افزود: با توجه به این که امکان هدفمند کردن یارانه‌ها در اقتصاد ایران به دلیل ساختارها و برخی شرایط مانند نظام پرداخت‌ها، مالیات و تامین اجتماعی عملی نیست، لذا بهترین راه دوم غیر از آن، تعلق یارانه‌ها به بازار و پرداخت نقدی یا کالایی یارانه‌ها است.
استاد اقتصاد دانشگاه علامه طباطبایی افزود: تعلق یارانه‌ها به بازار یعنی یارانه را از حامل‌‌های انرژی گرفته و به طور سرانه به خانوار پرداخت شود، یا از طریق انتقال کالایی پرداخت شود.
وی خاطرنشان ساخت: ‌هرکدام از این روش‌ها محاسن و معایب خاص خود را دارند.
پژویان تاکید کرد:‌ انتقال نقدی وجوه به افراد و یا به طور سرانه به خانوارها به جای یارانه‌های کنونی، به نفع گروه‌های کم درآمد و فقیر خواهد بود، زیرا یارانه به حامل‌های انرژی مانند بنزین و گازوئیل چون این موارد کالاهایی هستند که در سبد خانوارهای فقیر قرار ندارند و در خانوارهای غنی و متوسط بیشتر از فقرا است، بنابراین پرداخت نقدی یارانه به نفع فقرا است.
این استاد اقتصاد اظهار داشت‌: در حال حاضر گروه‌های فقیر سهم ناچیزی از یارانه‌ها می‌برند، اما وقتی یارانه‌ها به صورت سرانه پرداخت شود، تا حدی به بهبود درآمد خانوارهای فقیر کمک می‌کند و به ضرر خانوارهای غنی است.
پژویان پیشنهاد کرد: اگر دولت قصد پرداخت یارانه‌ها به شکل نقدی را دارد، متناسب با نرخ تورم، آن را هر سال اصلاح کند، این کار در ابتدا مشکل است، ولی کم کم مشکلات آن برطرف می‌شود.
وی تصریح کرد: اگر کمک‌های دولت نقدی باشد، باید همه شهروندان کشور حساب بانکی داشته باشند، لذا ابتدا مشکلاتی برای شبکه بانکی کشور ایجاد می‌کند، ولی کم کم این امکان وجود دارد که همه مردم عملیات خود را با نظام بانکی انجام دهند و قوانین دریافت و پرداخت از طریق شبکه بانکی پیگیری شود.
پژویان با اشاره به مصوبه اخیر دولت مبنی بر ممنوعیت برداشت بیش از ۵ میلیون تومان در روز در شبکه بانکی کشور، یادآور شد: درحال حاضر هیچ قانونی در کشور وجود ندارد که مردم الزام داشته باشند عملیاتشان را از طریق بانک انجام دهند، لذا در صورت اجرای مصوبه ممنوعیت برداشت بیش از ۵ میلیون، مردم حساب‌هایشان را از بانک بیرون می‌کشند، بنابراین مصوبه یاد شده غیر کار آمد خواهد بود.
پژویان با اشاره به این که خود سال‌ها “کنترل جریان وجوه”را به دولت توصیه کرده است، تصریح کرد: ‌برای اجرای این طرح زمینه قبلی لازم است که ابتدا مردم تشویق شوند از طریق بانک عملیاتشان را انجام دهند.
وی ادامه داد:‌ برای اجرای موفق طرح پرداخت نقدی یارانه‌ها باید دولت بسته سیاستی کارآمد که از توصیه کارشناسان و اقتصاددانان تهیه شود را اجرا کند.
پژویان گفت:‌ دولت متاسفانه نقطه نظراتی از کاشناسان می‌شنود و فکر می‌کند همان نقطه نظرات کافی است و مصوبه می‌کند، در مورد یارانه‌های نقدی هم دولت باید از متخصصان استفاده کند.
این استاد اقتصاد دانشگاه علامه طباطبایی گفت: اولین نکته این است که اگر قرار باشد، یارانه به صورت نقد و به طور مساوی بین خانوارها توزیع شود،بدون شک این به نفع فقرا است، زیرا در حال حاضر یارانه به بنزین و سایر حامل‌های انرژی تعلق می‌گیرد، مصرف بنزین برای دهک‌های پائین‌ نزدیک به صفر است، به طور غیرمستقیم از حمل و نقل عمومی هم کمترین برخورداری در گروه خانوارهای کم درآمد از یارانه انرژی وجود دارد.
وی افزود: فقرا به جز در شهرهای بزرگ کمترین برخورداری از یارانه انرژی را دارند، ‌لذا پرداخت نقدی در مجموع به نفع گروه‌های فقیر است.
پژویان در مورد اثر ‌حذف یارانه انرژی بر افزایش قیمت کالاهای دیگر، گفت:‌ حذف یارانه باعث افزایش قیمت کالاها به شکل یکباره خواهد شد، اگر سیاست دولت در نقدی کردن یارانه‌ها کنترل نقدینگی باشد، افزایش قیمت یکباره نخواهد بود، زیرا سهم یارانه‌ها در اقتصاد آنقدر نیست که تورم شدید رخ دهد.
پژویان تاکید کرد:‌ نحوه اجرای طرح نقدی کردن یارانه‌ها را مهم ارزیابی کرد و گفت: اگر این اقدام مهم ناشیانه عمل شود، اثرات منفی خواهد داشت.
* هدفمندی یارانه ممکن نیست
استاد اقتصاد دانشگاه علامه طباطبایی در مورد پرداخت یارانه به دهک‌های یکم تا سوم درآمدی، گفت: اگر هدفمندی یارانه‌ها ممکن بود، مساله‌ای در این مورد وجود نداشت، ولی مشکل اصلی شناخت دهک‌های کم درآمد جامعه است که هیچ دولتی نمی‌تواند ادعا کند آنها را به خوبی می‌شناسد.
پژویان گفت: ۳۰ سال در مورد اقشار آسیب پذیر مطالعه می‌کنم، فقط می‌دانم سه دهک پائین درآمدی باید حمایت شوند، ولی نمی‌توانم ادعا کنم آدرس و نام این افراد را می‌دانم.
این استاد اقتصاد در ادامه افزود: البته این امکان وجود دارد که دولت بگوید یارانه نقدی را به همه نمی‌دهد، بلکه بخشی از ثروتمندان و صاحبان درآمد بالا را شناسایی کند که یارانه به آنها تعلق نمی‌گیرد، البته دولت نمی‌تواند همه ثروتمندان را هم شناسایی کند.
وی گفت: عدم توان شناخت افراد مستحق، مشکلات نظام پرداختها است، اگر شناسایی شوند که مشکل نیست، ولی چون شناخته شده نیست، این قابل اجرا نیست، اما امکان شناسایی بخشی از ثروتمندان در کشور وجود دارد، لذا اگر به افراد شناخته شده یارانه داده نشود، سهم دیگران اضافه می‌شود.
پژویان گفت: از طرف دیگر دولت بخشی از افراد فقیر را هم می‌تواند شناسایی کند، ولی برای شناسایی همه نیازمندان، ‌نیاز به مطالعه تخصصی وجود دارد.
وی گفت: پرداخت نقدی اثر افزایش بر قیمت‌ها دارد، ولی توزیع کالا مانند کوپن کالاهای اساسی اثر بهتری بین مردم دارد.
پژویان تاکید کرد: به هر حال هر دو روش نقدی و کالایی پرداخت یارانه معایب و محاسن خاص خود را دارند و با قاطعیت نمی‌توان گفت کدام روش بهتر است، بلکه نیاز به مطالعه دقیق و تخصصی دارد.

دسته مطلب: اقتصادی