آب و هوای ایران، هوایی است گرم و خشک و متوسط بارندگی در آن ۲۵۰ میلیمتر است. حال آنکه این میزان در کشورهای دیگر حدود ۸۰۰ تا ۸۲۰ میلیمتر است. لذا ایران جز مناطق کم آب محسوب می شود. با توجه به این موضوع اهمیت مصرف و استفاده بهینه از آب به عنوان یک اولویت و فصل مهم باید مورد نظر مردم و دولت قرار گیرد. دولت به لحاظ فرهنگ سازی و اطلاع رسانی و مردم هم به عنوان این واقعیت که باید قدر آب را در کشور نگاه داشت و از مصرف بی رویه و هدر روی آن جلوگیری کرد می توانند در این زمینه ایفای نقش کنند.

حوضه های آبریز
به طور کلی ایران از شش حوضه آبریز درجه یک تشکیل شده است. دریاچه مازندران، دریاچه ارومیه، خلیج فارس و دریای عمان، فلات مرکزی و مرزی شرق.
امسال با توجه به بارندگی اندک که در کشور داشتیم شواهد بیانگر این است در سال آبی ۸۶-۸۷ که از مهر لغایت پایان فروردین ماه بود، حجم کل ریزش های جوی در سطح کشور در این مدت حدود
۹۱۱/۱۹۶ میلیارد متر مکعب برآورد شده که معادل ۵/۱۱۹ میلیمتر بارندگی می باشد.
۱۱۹/۵میلیمتر بارندگی یا ۱۹۶/۹۱۱ میلیارد متر مکعب بارندگی در مقایسه با میانگین دوره مشابه ۳۹ ساله که حدود ۳۳۹/۲۸۰ میلیارد متر مکعب یا ۹/۲۰۵ میلیمتر است یعنی حدود ۴۲ درصد کاهش و در مقایسه با دوره مشابه سال گذشته که ۳۶۵/۳۱۵ میلیارد متر مکعب و ۲۲۱/۷ میلیمتر بوده حدود ۴۶ درصد کاهش را نشان می دهد.

وضعیت بارندگی کشور در حوضه های آّبریز
از مهر ۸۶ لغایت پایان فروردین ۸۷ در حوضه های آبریز درجه یک شش گانه کشور میزان بارندگی در حوزه های مختلف بیانگر این واقعیت است که تمامی حوزه ها با کاهش محسوس مواجه بوده اند.
به نحوی که در حوضه دریای خزر نسبت متوسط بارندگی در ۳۹ ساله حدود ۵/۲۸۶ میلیمتر بوده در سال آبی ۸۶-۸۷ به ۶/۲۰۹ میلیمتر رسیده که حدود ۲۷ درصد کاهش را نشان می دهد.
حوضه آبریز خلیج فارس متوسط بارش ۳۹ ساله آن ۲/۳۳۴ میلیمتر بوده که در سال آبی ۸۶-۸۷ حدود ۱۷۵/۴ میلیمتر بوده که حدود ۴۸ درصد کاهش یافته است.
حوضه دریاچه ارومیه متوسط بارندگی ۳۹ ساله آن ۷/۲۴۷ میلیمتر بوده در حالی که در سال آبی ۸۶-۸۷ حدود ۹/۱۴۹ میلیمتر رسیده که این حوضه هم حدود ۳۹ درصد کاهش را نشان می دهد.
حوضه آبریز مرکزی متوسط بارش در ۳۹ ساله حدود ۱/۱۳۷ میلیمتر بوده در حالی که در سال آبی ۸۶-۸۷ به حدود ۶/۷۸ میلیمتر رسیده که متاسفانه ۴۳ درصد نسبت به مدت ۳۹ ساله کاهش نشان می دهد.
حوضه هامون متوسط بارش در ۳۹ سال حدود ۱/۸۶ میلیمتر بوده حال آنکه در سال آبی ۸۶-۸۷ به حدود ۳/۶۳ میلیمتر رسیده که این حوضه هم ۲۶ درصد کاهش نشان می دهد و حوضه سرخس متوسط بارش در ۳۹ سال حدود ۵/۱۷۱ میلیمتر بوده در حالی که در سال آّبی ۸۶-۸۷ این میزان به ۹۱ میلیمتر رسیده به عبارت دیگر این حوضه هم با کاهش ۴۷ درصدی مواجه شده است.

کاهش ۴۲ درصدی نسبت به مدت ۳۹ ساله
ارتفاع ریزش های جوی در کل حوضه آبریز کشور در سال آبی ۸۶- ۸۷ حدود ۵/۱۱۹ میلیمتر بوده در حالی که سال آبی ۸۵-۸۶ حدود ۷/۲۲۱ میلیمتر و نسبت به متوسط ۳۹ ساله که حدود ۹/۲۰۵ میلیمتر بوده دارای کاهش چشمگیری است به نحوی که درصد اختلاف نسبت به متوسط ۳۹ ساله حدود ۴۲ درصد کاهش را نشان می دهد.

اثرات خشکسالی
بدون شک بالاترین بخشی که خسارت سنگینی از ناحیه خشکسالی را متقبل می شود در حوزه کشاورزی خواهد بود، ضمن آنکه وضعیت آب آشامیدنی مردم و تبعاتی که احتمال دارد از ناحیه خشکسالی از جمله بیماری های واگیرداری که در منطقه شرقی کشور همانند وبا هم دارای سابقه است در کشور بروز یابد. ضمن آنکه بخش صنعت هم از ناحیه خشکسالی به فراخور خود دچار آسیب خواهد شد.
به طور کلی با توجه به محتاج بودن مردم به زمین و کشاورزی طبیعی خواهد بود که خشکسالی پدیده های اجتماعی از جمله مهاجرت یا حاشیه نشینی را در شهرهای بزرگ و رواج برخی شغل ها و حتی افزایش جرایم و بزهکاری را افزایش دهد.
بنابراین به نظر می رسد اعزام هیات های ویژه از طرف دولت، برپایی جلسات با استانداران و پیگیری موضوع و اطلاع رسانی و تبلیغات از طرف رسانه ملی می توانند اقدام موثری باشد که قدری تبعات پدیده خشکسالی را کنترل و یا کاهش دهد.
گزارش از: محمداحسان امیدی

دسته مطلب: اجتماعی