در روزهای اخیر قیمت نفت از مرز ۱۲۵ دلار بالاتر رفت. بسیاری از تحلیل گران دلیل رشد قیمت نفت را افزایش تقاضای نفت در عرصه بین المللی می دانند که با رشد عرضه همخوانی ندارد. در این روزها قیمت هر بشکه نفت تولیدی اوپک به بیشتر از ۱۱۷ دلار رسید و درآمد کلانی را تصیب این سرزمینها کرد.
علیرغم نوسانات قیمت نفت در بازار های بین المللی و کاهش گاه به گاه آن بسیاری از تحلیل گران بازار قیمتهای سرسام آوری را برای این منبع انرژی پیش بینی می کند. برخی از تحلیل گران انتظار دارند تا انتهای سال جاری قیمت هر بشکه نفت خام به ۲۰۰ تا ۲۵۰ دلار آمریکا برسد که در مقایسه با دیگر فاکتورهای اقتصادی جهان از قبیل تورم، میزان مصرف، توسعه یافتگی صنایع و غیره رقم غیر قابل باوری نیست.
از طرف دیگر تنش های زیادی که در کشورهای خاورمیانه وجود دارد و تهدیدهای مکرر آمریکا علیه برنامه هسته ای ایران نیز از دیگر دلایلی است که مانع از آرامش بازار نفت می شود.
مطالعه وضعیت بازار نفت در سالهای گذشته نشان می دهد این بازار بیشتر از عوامل بازاری ( عرضه و تقاضا ) تحت تاثیر عوامل ژئوپولتیکی قرار داشته است. در هر دوره ای تحولات سیاسی در کشورهای نفت خیز موجب صعود ناگهانی قیمت نفت شده است در حالیکه تغییرات بازاری قیمت این منبع را تنها چندین دلار تغییر داد.
برای مثال در روزهای اخیر قیمت نفت به دلیل حمله ترکیه به شمال عراق افزایش یافت. این در حالیست که بسیاری از اقتصاددانان بر این باورند که اقتصاد آمریکا در حال بازسازی است و ارزش دلار در برابر دیگر ارزها سیر افزایشی دارد. از طرف دیگر اعتصاب کارگران صنعت نفت در کشور نیجریه و تعطیل شدن این واحد تولیدی هم مزید بر علت شد و به افزایش قیمت نفت در بازارهای جهانی دامن زد.
به گزارش عرب نیوز در شرایطی که محدودیتهای زیادی در افزایش عرضه نفت به بازارهای جهانی وجود دارد ( شمار حوزه های کشف نشده و توسعه نیافته بسیار کم است ) و هنوز تا پیدا کردن و تولید کردن سوخت جایگزین بیشتر از یک دهه فاصله داریم.
از طرف دیگر تقاضای نفت در بازارهای جهانی روز به روز بیشتر می شود و با توجه به توسعه صنعتی کشورهای آسیایی به خصوص هند و چین انتظار می رود این روند تا چندین دهه آینده ادامه یابد بانک دویچه ووله برای بازار نفت اعلام خطر کرد.
کارشناسان بازار نفت در این بانک می گویند:” اگر برای اصلاح بازار چاره ای اندیشیده نشود در کوتاه مدت و میان مدت قیمت نفت در بازارهای بین المللی افزایش می یابد. این روند تا آنجا ادامه می یابد که قیمت هر بشکه نفت در بازارهای جهانی به مرز ۲۵۰ دلار برسد و سپس به دلیل فروپاشی تقاضا به یکباره سقوط می کند که این سبب متلاشی شدن بخش عرضه هم خواهد شد.”
آدام سیمینسکی تحلیل گر مذکور در مورد ادله تاریخی تایید کننده این مساله می گوید:” در اوایل دهه ۱۹۸۰ میلادی در فاصله سالهای ۱۹۷۰ تا ۱۹۷۳ میلادی قیمت اسمی نفت در جهان ۱۰ درصد افزایش یافت. قیمت نفت از مرز ۵۰/۳ دلار آمریکا تا قیمت ۳۵ دلار به فاصله سالهای ۱۹۸۰ تا ۱۹۸۳ میلادی رسید. این رشد سبب شد تا بازار تقاضا فرو پاشد. فروپاشی بازار تقاضا موجب تنزل قیمت نفت شد. حال اگر فرض کنیم که بازار شرایط مشابهی را طی کند، با توجه به اینکه قیمت هر بشکه نفت در فاصله سالهای ۲۰۰۰ تا ۲۰۰۳ میلادی ۲۵ دلار بوده است، انتظار می رود تا انتهای سال ۲۰۱۲ میلادی قیمت هر بشکه نفت به ۲۵۰ دلار برسد که این بار بازار را متحول خواهد کرد.”
شبکه خبری بلومبرگ هم در بخشی از گزارش اخیر خود نوشت:” تا دو ماه آینده سال جاری قیمت هر بشکه نفت به مرز ۱۳۵ دلار آمریکا می رسد. رسیدن قیمت هر بشکه به مرز ۱۳۵ دلار به معنای ایجاد شدن تغییرات بزرگ در بازار و وارد آمدن فشارهای بزرگ به اقتصاد کشورهای مصرف کننده این منبع انرژی است.”
البته برخی دیگر از تحلیل گران که دلیل قیمت بالای نفت را بحران اقتصاد جهانی و بحران اقتصادی آمریکا می دانند بر این باورند تا انتهای سال جاری و به احتمال زیاد حل شدن مشکل اقتصادی این کشور قیمت نفت نیز در جهان کمتر می شود.
آنها متوسط قیمت نفت در بازار را ۷۰ دلار و برخی دیگر در مرز ۱۰۰دلار می دانند.
نفت ۱۲۶ دلاری
در روزهای گذشته شاهد رسیدن قیمت هر بشکه نفت خام به مرز ۱۲۶دلار بودیم. قیمتی که بسیاری از اقتصاددانان آن را مخرب می دانستند و برخی دیگر معتقد بودن با توجه به وضعیت اقتصادی جهان قیمت بالایی نیست.
در روز شنبه ۱۰ می سال ۲۰۰۸ میلادی قیمت نفت به بالاتر از ۱۲۶ دلار رسید که ششمین دوره افزایش قیمت نفت در عرض ده روز گذشته است. در این روز قیمت نفت اوپک بیسشتر از ۱۱۷ دلار بود که رکوردی بی سابقه را ثبت کرده است.
افزایش قیمت نفت سبب شد تا هزینه تولید بسیاری از صنایع افزایش یابد و این مساله به رشد تورم بیانجامد. در این شرایط مصرف کنندگان که اصلی ترین متضرر رشد قیمت نفت هستند به اوپک فشار آورد تا با افزایش تولید بازار را کنترل کند.
ولی کشورهای اوپک که رشد قیمت را نتیجه تنشهای ژئوپولتیکی می دانند از این کار سر باز زدند. البته بسیاری از منابع اطلاعاتی اعلام کردند که اوپک رسما تولید را افزایش نداده است ولی به طور غیر رسمی تولید کشورهای عربستان و امارت ارتقا یافته است که این مساله تا حدودی به تعدیل قیمت کمک کرد.
طبق آمارهای موجود در ماه فوریه سال جاری امارات ۷۱۶/۲ میلیون بشکه نفت در روز تولید کرد در حالیکه تولید نفت این کشور در ماه ژانویه سال جاری معادل ۷/۲ میلیون بشکه در روز بوده است.
عربستان سعودی نیز در ماه فوریه ۲۱۶/۲ میلیون بشکه نفت درروز تولید کرد در حالیکه در ماه ژانویه ۰۱/۰ میلیون بشکه کمتر بود. این کشور اعلام کرد عربستان توان افزایش ۱ تا ۵/۱میلیون بشکه دارد و در صورتیکه بازار نیاز بیشتری داتشه باشد می تواند ان را به بازار ارایه دهد.
در این میان کشورهای تولید کننده نیز با مشکلات اقتصادی مواجه هستند زیرا در اکثر موارد نفت خود را به کشورهای مصرف کننده غربی می فروشند و محصولات فرآوری شده آن را دوباره به کشورهای نفتی می فروشند.
این سبب می شود کشورهای نفت خیز نیز همچون مصرف کنندگان از افزایش قیمت متضرر شوند.برخی معتقدند زیان کشورهای نفتی بیشتر از کشورهای ارایه دهنده فرآورده های نفتی است.

دسته مطلب: اقتصادی