ما می توانیم شعاری است که بارها و جاها شنیده شده است. ریشه این شعار به زمانی برمی گردد که خارجی ها زمام تمامی فعالیت های عمرانی اقتصادی را در دست داشته و برای مهم و تخصصی نشان دادن کار خود از ورود غیرخودی ها جلوگیری و آنرا منحصراً برای خود می خواستند.

اما بعد از ورود روشن فکر ها به عرصه و تلاش ایشان برای تحریک خودی ها برای ورود به کارهای کوچک و بزرگ این شعار کم کم بر سر زبان ها آمد. ما می توانیم در حالی که شعار خیلی خیلی موثر و کاراست، شعار خیلی خیلی خطرناکی است.

خیلی از شما داستان استاد و شاگرد کوزه گر و مسئله فوت آخر را شنیده اید. شاگرد بعد از مدتی که بصورت دیداری پیش استاد کار کرد خود را استاد نامید و با کمک شعار ما می توانیم خود را مستقل اعلام کرد. اما هر بار که کوزه را از تنور خارج می کرد، کوزه سیاه بود. او فوت آخر را یاد نگرفته بود.

داشتن سیستم، برنامه صحیح، دید بلند و استفاده از دانش روز از مواردی است که برای انجام کارها چه کوچک چه بزرگ باید در نظر گرفته شود. تجربه نیز خیلی خیلی مهم است. در این میان تعهد برای حسن انجام موارد اشاره شده نقش مهمی بازی می کند. برای انجام یک کار ابتدا باید تئوری کار کاملا مطالعه شود. از اساتید امر دعوت و نظر ایشان شنیده و بهترین نتیجه گیری در این مرحله گرفته شود. بعد از این مرحله نوبت به بررسی توانایی ها، امکانات و دانش فنی می رسد. آیا واقعاً قدرت شروع انجام و به پایان رساندن کار را داریم یا فقط هدف گرفتن پروژه و به نوعی زخمی کردن و رها کردن آن است!؟ بعد از مطمئن شدن از این موارد نوبت آزمایش و بررسی نمونه آزمایشگاهی است. در این مرحله است که مشکلات عملی که در مراحل قبلی از دید مخفی بودند ظاهر شده و برای جلوگیری از تلف شدن زمان و هزینه در هنگام کار راه حل آنها را بررسی و بهترین راهکار برای آن اتخاذ می شود.

در پایان نوبت به شروع کار است. البته در طی انجام کار مراحل قبلی نیز باید تکرار و تکرار شوند. متاسفانه بارها دیده شده است که فقط به مرحله آخر کار توجه می شود و دلیل آن چون چیزی برای نشان دادن و افتتاح کردن! دارد ولی بقیه موارد صرفاً به نوعی جمع آوری علم می باشد که خوشبختانه یا متاسفانه مدعین علم امروزه کم نبوده و فخر فروشی برای آن چنگی به دل نمی زند! داده سازی از و ارائه نتایج دروغین از مسائلی است که بارها در انجام خیلی پروژه ها دیده شده است. شاید تا بحال شنیده شده باشد که زیر فلان مکان قنات است و فلان جا از نظر خرج توجیه اقتصادی ندارد!

حال واقعاً گیر کار کجاست؟ متاسفانه شعار ما می توانیم مانند خیلی شعار های قشنگ سیاسی شده است. درصورت ارائه هر گونه پیشنهاد که به مزاج حاضرین خوش نمی آید سریع با شعار های چون ما می توانیم پیشنهاد خنثی می شود. بجای غریبه ها خودی ها را وارد پروژه ها کردیم اما آیا خودی ها دانش و توانایی انجام کارها را دارند؟ آیا آن تعهد و اشتیاق در خودی ها وجود دارد؟ آیا خودی ها روش انجام کار را بلدند یا بصورت گُتره ای عمل می کنند؟ آیا مطرح شدن و سرزبان رفتن ارزش هدر دادن وقت و سرمایه را دارد؟

اینها سوال هایی است که قبل از تغییر رویکرد باید به آنها توجه کرد ولی ما یاد گرفته ایم که از یک سوراخ تا آخر عمر گزیده شویم! اول عمل کنیم و بعد به تبعات کار فکر کنیم و برای کار بعدی دوباره اول عمل کنیم و بعد به تبعات آن کار فکر کنیم و همین جور تا آخر! از اول ریشه ای عمل نکردیم و همیشه در اکثر همایشات، مانورها و کارگاه ها ادای انجام دادن و یاد گرفتن را در آورده ایم. این شد که ما هنوز در خیلی موارد فوت آخر که هیچ فوت اول را هم بلد نیستیم و می خواهیم با سعی و خطا کارها را انجام دهیم. به همین دلیل است که با این همه سرمایه و پتانسیل برای انجام کارها هنوز در اجرای ساده ترین و پیش پا افتاده ترین پروژه ها لنگ می زنیم. پس تا رویه را عوض نکنیم بهتر است بگوییم که ما نمی توانیم فکر می کنیم که می توانیم!

دسته مطلب: اندیشه